Crea sito

Corso di Esperanto – Lezione 4

[CLICCA QUI PER TORNARE ALLE LEZIONI]

LEZIONE 4

CONDIZIONALE, IMPERATIVO, AFFISSI “BO”

Alla quarta lezione continuiamo con i verbi (condizionale, imperativo, congiuntivo) ma iniziamo a parlare anche di affissi (bo-).


CONDIZIONALE

Il condizionale è indicato dalla terminazione us.

“SE” introduce una frase che indica una supposizione, una probabilità, “nel caso che…”:

Essi lavorerebbero bene, se tu spiegassi meglio.

Ili laborus bone, se vi klarigus pli bone.

Ludovico passeggerebbe con te, se il tempo fosse bello.

Ludoviko promenus kun ci, se la vetero estus bela.

Oh, se tu fossi buona, io sarei contenta.

Ho, se ci estus bona, mi estus kontenta.

“Se potessi avere mille lire al mese,… “ diceva una vecchia canzone.

“Se mi povus havi mil lirojn monate,…” diris malnova kanzono.

Se il cuoco cucinasse una grande pizza, io la mangerei volentieri.

Se la kuiristo kuirus grandan picon, mi ĝin manĝus volonte.


IMPERATIVO

L’imperativo è indicato dalla terminazione -u. Nella seconda persona si tralascia il pronome personale. Si tratta di un ordine o di una richiesta.

Siedi su una sedia! – Sidu sur seĝo!

Mangiate e comportatevi bene! – Manĝu kaj kondutu bone!

Lavoriamo e speriamo! – Ni laboru kaj esperu!

Scusi! Mi perdoni! – Pardonu! Pardonu min!

Se si usa la negazione ne, essa viene posta davanti al verbo!

Attenzione, l’imperativo negativo in esperanto si fa premettendo ne (=non) al normale imperativo in -u.

Non correte, ragazzi! – Ne kuru, knaboj!

Leggiamo questo bel libro! – Ni legu ĉi tiun belan libron!

Non parlate a voce alta: i bambini dormono – Ne parolu laŭte: la infanoj dormas

Andiamo velocemente in piazza! – Ni iru rapide al la placo!

Ludovico, dammi del pane. – Ludoviko, donu al mi panon!

Non rispondere in malomodo al nonno – Ne respondu malafable al la avo.

Andiamo a ballare? – Ĉu ni iru danci?

Dimmi il tuo nome – Diru al mi vian nomon.


Il congiuntivo in esperanto non esiste. A seconda del senso esso viene reso in vari modi.

Si usa la terminazione del condizionale -us quando la frase implica una supposizione, un’ipotesi, una cosa non reale.

Quando la proposizione dipendente italiana implica un’idea di comando, desiderio, necessità o simili si usa la terminazione dall’imperativo -u.

Mi volas, ke vi venu – voglio che veniate

La patro volas, ke li laboru  – il padre vuole che lui lavori

Lei chiede (=peti), che tu stia attenta – Ŝi petas ke vi estu atenta (idea di comando)

Analogamente si userà il futuro se sarà inclusa un’idea di futuro, ecc.

Mi kredas, ke li ne venos – credo che lui venga (= credo: verrà)

Ni esperu, ke li alvenos baldaŭ – speriamo che egli venga presto


LA NEGAZIONE – NE

La paroletta NE nega ciò che sta dopo di essa. Solitamente sta davanti al verbo principale, in questo caso si ha la negazione di tutta la frase

Lo zio non dorme – La onklo ne dormas.

Io non ti amo – Mi ne amas vin

Non scrivete lunghissime lettere agli amici – Ne skribu longegajn (aŭ tre longajn) leterojn al la amikoj

La mamma non legge un libro, ma scrive una lettera – La patrino ne legas libron, sed ŝi skribas leteron.

 

NE è anche una parola di risposta.

Hai comperato della frutta? – Ĉu vi aĉetis fruktojn?

No, mi son dimenticata – Ne, mi forgesis.

Io ho due fratelli: anche tu hai due fratelli? – Mi havas du fratojn: ĉu ankaŭ vi havas du fratojn.

No, io non ho fratelli – Ne, mi ne havas fratojn.

 

IMPORTANTE: in una stessa preposizione non ci possono stare due negazioni.

Non abbiamo niente da dirvi – Ni havas nenion por diri al vi.

La notte era scura: non vedevano niente davanti al naso – La nokto estis malhela: ili vidis nenion antaŭ la nazo.


AFFISSI – AFIKSOJ

Gli affissi si dividono in prefissi (prefiksoj) e suffissi (sufiksoj). Essi hanno un solo significato.

I prefissi sono quelle paroline che vengono messe davanti alla radice (di nome, aggettivo, verbo, avverbio…)

 

BO – indica la parentela acquisita col matrimonio.

bopatro suocero

bofilo genero

bofilino nuora

bopatrino suocera

bofrato cognato

bofratino cognata

boavo nonno acquisito

Si puo’ usare il BO- anche con altri gradi di parentela: cugino, nipote, zio etc, ma sono forme meno usate

kuzo → via bokuzo = la edzo de via kuzino, la kuzo de via edz(in)o, la edzo de kuz(in)o de via edz(in)o

nevo → via bonevo = la edzo de via nevino, la nevo de via edz(in)o, la edzo de nev(in)o de via edz(in)o

onklo → via boonklo = la onklo de via edz(in)o, la edzo de via onklino, la edzo de onkl(in)o de via edz(in)o

avo → via boavo = la avo de via edz(in)o

nepo → via bonepo = la edzo de via nepino

parenco → boparenco = ia pergeedziĝa parenco

familiano → bofamiliano = ia pergeedziĝa familiano

BO puo’ apparire con i prefissi GE e PRA. L’ordine dei due prefissi non è importante per il significato, ma di solito viene messo per secondo:

bogepatroj, bogefratoj, prageavoj, bopragekuzoj k.s.


Facciamo un po’ di esercizio!

Leggete e traducete

Ĉiu jaro havas kvar sezonojn: printempon, someron, aŭtunon kaj vintron. Printempo estas tre bela sezono, kaj ĉiuj amas printempon. Baldaŭ venos somero: la tagoj estos longaj kaj varmaj aŭ varmegaj. La vetero certe permesos belajn promenojn tra la kampoj. Poste ni havos aŭtunon. En la lasta jaro la aŭtuno ne portis multajn fruktojn, ĉar la vetero estis malvarmeta kaj en kelkaj tagoj malvarma. La vintro havis malvarmegajn tagojn: blanka neĝo ofte falis kaj kovris domojn, stratojn, kampojn ktp. Se ni ne havus varmajn vestojn, ni tre suferus kaj, kiel malfeliĉaj birdetoj, povus morti pro frosto.

Diru Esperante (aŭ: en Esperanto), en kiu sezono ni estas. Mi forgesis la esperantan nomon de la sezono, en kiu ni estas.

 

Traducete in italiano le seguenti frasi, secondo il modello indicato:

Se mi ne povus, mi ne irus.                       Se non potessi, non andrei.

Se mi havus, mi povus.

Se mi ludus, mi sanus.

Se mi dirus, mi farus.

Se mi skribus, mi ne forgesus.

Se mi volus, mi povus.

Se mi ne vidus, mi ne dirus.

Se mi manĝus, mi vivus.

Se mi havus grandan ĝardenon, mi ne vojaĝus.

 

[CLICCA QUI PER TORNARE ALLE LEZIONI]