Crea sito

Corso di Esperanto – Lezione 8

[CLICCA QUI PER TORNARE ALLE LEZIONI]

LEZIONE 8

CORRELATIVI (parte 2)

(-ES, -AL, -AM, -E, -EL, -OM)

Le finali -ES, -AL, -AM, -E, -EL, -OM indicano rispettivamente possesso o appartenenza, motivo, tempo, luogo, modo e quantità.

ES

KIESInterrogativi e relativi: di chi…
TIESDi quello, di ciò, di quelli; ties ĉi – di questo, di questi, di ciò
IESIndeterminati: di qualcuno, appartenente a qualcuno…
ĈIESUniversali: di tutti, di ciascuno….
NENIESNegativi: di nessuno

KIES – di chi (sia al singolare che al plurale)

Di chi è questo libro? – Kies estas tiu ĉi libro?
Andremo in paesi lontani, le cui lingue non capiremo – Ni iros al malproksimaj landoj, kies lingvojn ni ne komprenos.
Gli domanderó, di chi è la borsa che ho trovato – Mi demandos al li, kies estas la mansako, kiun mi trovis.
La famiglia, di cui siamo ospiti, è italiana – La familio, kies gastoj ni estas, estas itala.
Di chi sei figlia?
Kies filino vi estas?

TIES – di quello, di ció, di quelli

Il traffico di quella città e del suo circondario è caotico – La trafiko de tiu urbo kaj ties ĉi ĉirkaŭaĵo estas kaosa.
Egli mi ha minacciato: le sue parole non dimenticheró mai – Li minacis min: ties vortojn mi neniam forgesos.
A volte valutiamo gli altri secondo le loro (di quelli) conoscenze – Foje ni taksas la aliajn laŭ ties konoj.

IES – di qualcuno, appartenente a qualcuno (pronome invariabile)

Qui è rimasto l’ombrello di qualcuno – Ĉi tie restis ies pluvŝirmilo.
All’improvviso si udì la voce di qualcuno – Subite oni aŭdis ies voĉon.
I cattivi riescono a gioire dell’infelicità di qualcuno – La malbonuloj kapablas ĝoji pro ies malfeliĉo.

ĈIES – di tutti, di ciascuno, pubblico (pronome invariabile)

L’Esperanto è proprietà di tutti – Esperanto estas ĉies propraĵo.
Alla presenza di tutti l’infelice dichiaró le sue colpe – Je ĉies alesto la malfeliĉulo deklaris siajn kulpojn.
Lavorare per il bene di tutti fa bene allo spirito – Labori por ĉies bono efikas bone al la spirito.
Con terrore si accorse di avere gli occhi di tutti su di sé – Kun teruro li ekvidis, ke li altiris sur sin ĉies okulojn.
Il suo nome è suila bocca di tutti – Lia nomo estas sur ĉies buŝoj
.
Ĉies-ul-ino – Prostituta

NENIES – di nessuno (pronome)

L’esperanto è proprietà di tutti e di nessuno – Esperanto estas ĉies kaj nenies propraĵo.
Non accolgo ciecamente l’opinione di nessuno – Mi akceptas blinde nenies opinion.
Terra di nessuno si estendeva davanti alla trincee nemiche – Nenies tereno etendiĝadis antaŭ la malamikaj tranĉeoj.
Di chi è questo libro?
Di nessuno! Kies estas tiu ĉi libro? – Nenies!


E

KIEDove; in quale luogo
TIEIn quel luogo: Lì, là; (TIE ĈI, ĈI TIE – qui, qua)
IEIn qualche luogo
ĈIEIn ogni luogo, dappertutto, dovunque
NENIEIn nessun luogo

KIE – dove (domanda o relativa: in quale luogo)

Dove sono il libro, i quaderni e le matite? Kie estas la libro, la kajeroj kaj la krajonoj?
Dove sono i coltelli? – Essi stanno sul tavolo.
Kie estas la tranĉiloj? – Ili kuŝas sur la tablo.
La bambinaia mostrò al bambino, dove era la sua bambola. – La vartistino montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo.
Quel specialista sa, dove i granchi passano l’inverno – La fakulo scias, kie la kankroj pasigas la vintron.
Dove sei stato tutto il giorno? – Kie vi estis la tutan tagon?
Dove andrai domani? – Kien vi iros morgaŭ?

TIE – lì, là; (TIE ĈI o ĈI TIE – qui, qua)

Nel castello c’era una grande festa, lì arrivarono molti ospiti. En la kastelo estis granda festo, tie alvenis multaj gastoj.
Lì il soffitto è basso. -La plafono tie estis malalta.
Se il direttore sapesse, che io sono qui, verrebbe subito da me
Se la direktoro scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi.
Il giovane le domandò, che cosa fa lì tutta sola. – La junulo demandis ŝin, kion ŝi faras tie tute sola.
A seguito degli ordini del capo-ufficio l’impiegata restò lì tutto il pomeriggio.
Laŭ la ordonoj de la ĉef-oficisto, la oficistino restis tie la tutan posttagmezon.
Qua e là nel bosco abitano degli uomini selvaggi.
Tie kaj tie en la arbaro loĝas sovaĝaj homoj.
La povera ragazza andava su e giù nella speranza di vedere il suo amico – La kompatinda knabino iradis tien kaj reen en la espero vidi sian amikon.

IE – in qualche luogo, da qualche parte

Abiti da qualche parte, in qualche luogo? Sì, abito lì. – Ĉu vi loĝas ie? Jes, mi loĝas tie.
Ti ho già incontrato da qualche parte, ma non mi ricordo dove – Mi jam renkontis vin ie, sed mi ne memoras kie.
Quest’estate andremo in qualche luogo a trascorrere le ferie vicino al mare –
Ĉi-somere (ĉi tiun someron) ni iros ien por pasigi la feriojn apud la maro.
Gli amici promisero che ci vedremo da qualche parte la prossima settimana – La amikoj promesis, ke ni revidos nin ie la venontan semajnon.
Dopo quella caduta, mi fa male da qualche parte nella gamba, ma non so bene dove – Post tiu falo, kruro doloras min ie, sed mi ne scias bone kie.

ĈIE – in ogni luogo, dappertutto, ovunque

Lo sciocco scrive il suo nome dappertutto – La malsaĝulo skribas sian nomon ĉie.
Con Dio andrai dovunque, senza Dio in nessun luogo – Kun Dio vi iros ĉien, sen Dio nenien.
Da ogni luogo essi arrivarono e riempirono le piazze della città per protestare contro il governo – De ĉie ili alvenis kaj plenigis la urbajn placojn por protesti kontraŭ la registaro.
Questo frutto lo puoi trovare dappertutto – Ĉi tiun frukton vi povas trovi ĉie.

NENIE – in nessun luogo, da nessuna parte

Da nessuna parte ho visto un fiore così bello – Nenie mi vidis tiel belan floron.
Non riuscirono a trovare in nessun luogo un albergo per passare la notte – Ili sukcesis nenie trovi hotelon por tranoktadi.
Non andrai da nessuna parte, se ti comporti così male – Vi iros nenien, se vi kondutos tiel malbone.
In nessun luogo crescono alberi belli ed alti come questi – Nenie kreskas belaj kaj altaj arboj kiel tiuj ĉi.


AM

KIAMIn quale tempo – quando
TIAMIn quel tempo – allora
IAMIn un qualche tempo – una volta
ĈIAMIn ogni tempo – sempre
NENIAMIn nessun tempo – mai

KIAM – quando

Quando ciò è successo? – Kiam tio okazis?
Quando sei andato da Giampaolo, lui dormiva. – Kiam vi iris al li, li dormis
Quando avrai mangiato tutto, potrai andare in giardino. – Kiam vi manĝos ĉion, vi povos iri al la ĝardeno
Quando arriverà l’insegnante? – Kiam alvenos la instruisto?

IAM – in un qualche tempo, una volta

C’era una volta un re, la cui fama correva per tutto il paese. – Estis iam reĝo, kies famo trakuris la tutan landon
Nessuno mai ha assaggiato una simile minestra. – Neniu iam gustumis tian supon
Sì, una volta l’avvocato è stato in prigione. – Jes, iam la advokato estis en malliberejo.
Desidero che una volta tu mi faccia visita. – Mi deziras ke vi iam vizitu min.
Un giorno (in un qualche tempo) dovremo morire. – Iam ni devos morti.

ĈIAM – in ogni tempo, sempre

Si dice che la verità vince sempre. – Oni diras, ke la vero ĉiam venkas.
Questo giorno importante resterà sempre nella nostra memoria. – Tiu ĉi grava tago restos ĉiam en nia memoro.
Cari bambini, siate sempre onesti! – Karaj infanoj, estu ĉiam honestaj!
La vecchietta brontolava sempre. – La maljunulineto ĉiam grumbladis.
Non lasciare sempre la tua stanza in disordine. – Ne lasu ĉiam vian ĉambron en malordo.
Il mio desiderio di sempre sarà sapere che tu sei felice. – Estos mia ĉiama deziro scii, ke vi estas feliĉa.

NENIAM – in nessun tempo, mai

Non ho mai creduto che tu fossi un bugiardo. – Mi neniam supozis, ke vi estas mensogema.
Mai più il principe rivide la bionda fanciulla. – Neniam plu la princo revidis la blondan fraŭlinon.
Nel giorno, che mai verrà, tutti voi comincerete a studiare seriamente l’Esperanto! – En la tago de Neniamo vi ĉiuj komencos serioze lerni Esperanton!
Mai più ti voglio vedere! – Neniam plu mi volas vin vidi!
Mai la brava attrice abitò a Roma. – Neniam la brava aktorino loĝis en Romo.


AL

KIALPer quale causa, per quale motivo, perché?
TIALPer quella causa, per quel motivo, perciò
IALPer una qualche causa, per qualche motivo
ĈIALPer ogni causa, per ogni motivo
NENIALPer nessuna causa, per nessun motivo

KIAL – Perché?, per quale motivo?

Perché non leggi? – Kial vi ne legas?
Dimmi, perché piangi – Diru al mi, kial vi ploras.
Perché mi hai nascosta la verità? – Kial vi kaŝis al mi la veron?
Perché sei venuto? – Kial vi venis?
Ecco la causa, perché non posso restare a Parigi – Jen la kaŭzo, kial mi ne povas resti en Parizo.
Dimmi il perché della tua rispostaccia! – Diru al mi la kialon de via aĉa respondo.
Tu conosci bene i motivi del mio comportamento. – Vi bone konas la kialojn de mia konduto.

TIAL – Perché?, per quale motivo?

Oggi è bel tempo, perció andremo al passeggiare – Hodiaŭ estas bela vetero, tial ni iros promeni.
Non hai tenuto conto dei miei consigli, perció non chiedere più il mio aiuto – Vi ne prikonsideris miajn konsilojn, tial ne plu petu mian helpon.
Sono ammalato, per tale motivo non sono venuto ieri sera – Mi estas malsana, tial hieraŭ vespere mi ne venis.
Non mi piacciono i tuoi ospiti, perció evita di invitarmi a casa tua – Mi ne ŝatas viajn gastojn, tial evitu inviti min viahejme.
Alessandro non vuole studiare, perciò stasera lo punirò – Aleksandro ne volas lerni, tial ĉi-vespere mi lin punos.

IAL – per qualche motivo, per qualche causa

Tutto il mondo guarda l’Esperanto per un qualche motivo con una speranza di pace – La tuta mondo ial rigardas Esperanton kun espero pri paco.
Vorrei essere una ricamatrice, ma per un qualche motivo non son riuscita. – Mi volus esti brodistino, sed ial mi ne sukcesis.
Il gioielliere cercava e cercava, ma per un qualche motivo non riuscì a trovare la collana di perle – La juvelisto serĉis kaj serĉis, sed ial li ne sukcesis trovi la kolĉenon el perloj.

ĈIAL – per ogni motivo (molto poco usato!)

Mi chiedo, perché tu mi ami. La tua risposta è sempre uguale: per tutti i motivi! – Mi demandas al mi, kial vi amas min. Via respondo estas ĉiam la sama: ĉial!

NENIAL – per nessun motivo

Le tue proposte per nessun motivo noi accetteremo – Viajn proponojn nenial ni akceptos.
Lei era troppo seria: per nessun motivo rideva. – Ŝi estis tro serioza: nenial ŝi ridis.
Suo padre è molto simpatico ed allegro: per nessun motivo si arrabbia – Ŝia patro estas tre simpatia kaj gaja: nenial li koleras.


EL

KIELIn quale modo, come
TIELIn quel modo, così
IELIn qualche modo
ĈIELIn ogni modo, comunque
NENIELIn nessun modo

KIEL – in quale modo, come

Come sta tuo padre? – Grazie, lui sta bene – Kiel fartas via patro? – Dankon, li bone fartas.
Come sarà il tempo domani? – Kiel estos morgau la vetero?
Raccontami, com’è successo quel guaio. – Rakontu al mi, kiel okazis tiu malagrablaĵo.
Com’è gentile quell’impiegata: mi ha trattato molto bene. – Kiel ĝentila estas tiu oficistino: si traktis min tre bone.
È molto piacevole guardare, come dancano quelle ragazze. – Estas tre agrable rigardi, kiel dancas tiuj knabinoj.
Com’è alta quella torre? – Kiel alta estas tiu turo?

TIEL – in questo o in quel modo, così

Non far così, fai in questo modo! – Ne faru tiel, faru tiel ĉi!
Perchè la bambina piange in quel modo? – Kial la infanino tiel ploras?
Lei è così bella, così buona e così onesta, che devo farle un bel regalo. – Ŝi estas tiel bela, tiel bona kaj tiel honestas, ke mi devas fari al ŝi belan donacon.
Il coltello è così tagliente (=akra), ke potresti tagliarti la mano. – La tranĉilo estas tiel akra, ke vi povus tranĉi al vi la manon.
Son felice che gli zii verranno così presto. – Mi estas feliĉa, ke la geonkloj venos tiel baldaŭ.

IEL – in qualche modo, in qualche maniera (poco usato)

Mi puoi aiutare in qualche modo? – Ĉu vi povas iel helpi al mi?
In qualche modo i bambini riuscirono ad andare in giardino – Iel la infanoj sukcesis iri al ĝardeno.
Si sentiva in qualche modo strana, come se le mancasse qualcosa – Ŝi sentis sin iel stranga, kiel se mankus al ŝi io.
Speriamo di uscire in qualche modo da questa spiacevole situazione – Ni esperu iel eliri el tiu ĉi malagrabla situacio.

ĈIEL – In ogni modo, in ogni maniera, comunque (poco usato)

Dovrai comunque restituirgli ció che gli hai rubato – Ĉiel vi devos redoni al li tion kion al li vi ŝtelis.
Ti saró in ogni modo sempre debitore – Ĉiel mi estos al vi ĉiama ŝuldanto.
Te lo ripeto: comunque dovrai studiare fino alla fine dell’anno – Mi rediras tion ĉi al vi: ĉiel vi devos studi ĝis la fino de la jaro.

NENIEL – in nessun modo, per niente affatto, non… in alcuna maniera

Non posso aiutarti in nessuna maniera – Mi povas neniel helpi al vi.
In nessun modo riuscirai a capire il suo comportamento – Neniel vi kapablos kompreni lian konduton.
In nessuna maniera la diga potè ostacolare la forza degli elementi – Neniel la digo povis malhelpi la forton de la elementoj.
Il turista non capiva in alcuna maniera ció che diceva la guida – La turisto neniel komprenis tion kion diris la ĉiĉerono.


OM

KIOMIn quale quantità, quanto
TIOMIn quella, tale, quantità, tanto
IOMUn poco
ĈIOMDel tutto, interamente
NENIOMPer nulla, nessuna quantità

KIOM – in quale quantità, quanto

Ancora non sappiamo quanto denaro dobbiamo pagare: quanto ti dobbiamo? – Ankoraŭ ni ne scias, kiom da mono ni devas pagi: kiom ni ŝuldas al vi?
Quanti giornali vendono nelle edicole e quanto costano? – Kiom da ĵurnaloj oni vendas en la ĵurnal-kioskoj (ĵurnalvendejoj) kaj kiom ili kostas?
Quanto pane debbo comperare? – Kiom da pano mi devas aĉeti?
Compera tanto, quanto hai comperato ieri – Aĉetu tiom, kiom vi aĉetis hieraŭ.
Quanti amici verranno domani sera? – Kiom da amikoj venos morgaŭ vespere?
Verranno tanti amici, quanti tu hai invitato – Venos tiom da amikoj, kiom da vi invitis.

TIOM – in quella quantità, tanto

Non mangiare tanto: starai male! – Ne tiom manĝu: vi fartos malbone (aŭ malbonfartos)!
La bella fanciulla non pensava di ricevere tanti complimenti – La belulino ne pensis ricevi tiom da komplimentoj.
Non è possibile tollerare tante sgarberie – Ne eblas toleri tiom da malĝentilaĵoj.
Apri il portafoglio e prendi tanto denaro quanto vuoi. – Malfermu la monujon kaj prenu tiom da mono, kiom vi volas.
Mai avrei pensato di essere tanto felice! – Neniam mi estus pensinta esti tiom feliĉa.

IOM – in una certa quantità (indefinita, in piccola misura), in un certo numero; un po’, un poco

Dammi un po’ di pane – Donu al mi iom da pano.
Mi piacerebbe avere un po’ di quella torta – Mi dezirus havi iom de tiu kuko (aŭ torto).
Dopo un po’ di tempo tutti arrivarono puntualmente al luogo dell’appuntamento – Post iom da tempo ĉiuj alvenis akurate al la rendevuejo.
Dopo due ore il forno era appena un po’ tiepido – Post du horoj la forno estis apenaŭ iom varmeta.
Questa stanza è un po’ umida. – Tiu ĉi ĉambro estas iom malseka.
Un po’ alla volta riuscirete ad imparare a memoria quella poesia – Iom post iom vi sukcesos scii parkere (parkerigi) tiun poeziaĵon.
Parlo pochissimo l’inglese – Mi parolas iomete la anglan lingvon.
Versami nel bicchiere solo un pochino di vino – Verŝu en la glason nur iomete da vino.

ĈIOM – tutto quanto (poco usato)

Dà al lupo un poco, egli pretenderà tutto – Donu al la lupo iom, li postulos ĉiom.
Ho messo tutto quanto nella valigia: vattene! – Mi metis ĉiom en la valizo: foriru!
Quanto succo d’arancia desideri bere? – Tutto! – Kiom da oranĝa suko vi deziras trinki? – Ĉiom!
Per le scommesse ho perso tutto – Pro vetado mi perdis ĉiom.


Eccoci qui finalmente arrivati alla fine della lezione.

Questa volta forse ho esagerato un pochino con le nozioni ma sono certo siano state tutte molto interessanti e utili.

Alla prossima lezione!

A presto!